Corona döneminde birçok esnaf, serbest meslek sahibi, şirket sahibi ve şirket müdürü devletten ekonomik yardım aldı. Bu yardımlar arasında Corona-Soforthilfe, Überbrückungshilfe, Novemberhilfe, Dezemberhilfe ve benzeri destekler vardı.
O dönemde birçok kişi başvuruyu hızlı yapmak zorunda kaldı. İşletmeler kapalıydı, gelirler düşmüştü, giderler devam ediyordu. Başvuru formları ise her zaman kolay anlaşılır değildi. Bazı şartlar sonradan farklı yorumlandı, bazı hesaplamalar daha sonra tekrar kontrol edildi.
Bugün ise birçok kişiye bu yardımlar nedeniyle polis davetiyesi, savcılık yazısı, mahkemeden gelen yazılar veya geri ödeme talepleri ulaşmaktadır. Bu yazılarda çoğu zaman şu suçlama yer alır:
Corona yardımı dolandırıcılığı.
Almanya’da bu suçlama hukuken genellikle “Subventionsbetrug” olarak geçer ve § 264 StGB kapsamında değerlendirilir. Türkçe olarak buna sübvansiyon dolandırıcılığı veya devlet yardımı dolandırıcılığı denebilir.
Bu ciddi bir suçlamadır. Ancak en önemli nokta şudur:
Corona yardımının geri istenmesi otomatik olarak suç işlendiği anlamına gelmez.
Geri ödeme başka bir konudur, ceza soruşturması başka bir konudur. Bir kurum, sonradan yaptığı incelemede yardımın tamamen veya kısmen geri ödenmesini isteyebilir. Fakat bu tek başına kişinin bilerek yanlış bilgi verdiği anlamına gelmez.
Ceza hukuku açısından asıl önemli olan şudur:
Başvuru sırasında gerçekten yanlış bilgi verildi mi?
Bu bilgi yardımın verilmesi için önemli miydi?
Kişi bunu bilerek mi yaptı?
Yoksa formu yanlış mı anladı?
Başvuru şartları belirsiz miydi?
Bir hesaplama hatası mı vardı?
Vergi danışmanı veya muhasebeci sürece dahil miydi?
Bu sorular dikkatle incelenmeden kimse hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapılamaz.
Corona yardımı dolandırıcılığı nedir?
Corona yardımı dolandırıcılığı denildiğinde genellikle şu iddia edilir: Kişi devletten yardım almak için yanlış veya eksik bilgi vermiştir.
Bu iddia özellikle şu konularla ilgili olabilir:
İşletmenin gerçekten ödeme sıkıntısı yaşayıp yaşamadığı,
gelir kaybının gerçekten Corona nedeniyle oluşup oluşmadığı,
işletme giderlerinin doğru gösterilip gösterilmediği,
başvuru sahibinin yardıma gerçekten hakkı olup olmadığı,
işin ana meslek mi yoksa ek iş mi olduğu,
çalışan sayısının doğru bildirilip bildirilmediği,
başka yardımların alınıp alınmadığı,
yardım parasının işletme için mi yoksa özel harcamalar için mi kullanıldığı.
Savcılık veya polis bu noktalardan birinde yanlışlık olduğunu düşünürse soruşturma başlatabilir. Ancak soruşturma açılması, kişinin suçlu olduğu anlamına gelmez.
Uygulamada dosyalar farklı aşamalarda olabilir. Bazen kişi sadece polisten ifadeye çağrılır. Bazen savcılık yazı gönderir. Bazen mahkemeden Anklageschrift, yani iddianame gelir. Örneğin yüklenen örnek belgede Amtsgericht Hamburg tarafından “wg. Subventionsbetrug” başlığıyla bir ceza dosyası yürütüldüğü, savcılığın iddianame düzenlediği ve iki haftalık süre verildiği görülmektedir.
Bu nedenle gelen yazının türü çok önemlidir. Polis davetiyesi ile iddianame aynı şey değildir. Her aşamada farklı savunma imkânları vardır.
Geri ödeme talebi her zaman suç değildir
Birçok kişi geri ödeme yazısı alınca paniğe kapılır. “Devlet parayı geri istiyorsa, demek ki suç işlemişim” diye düşünür.
Bu doğru değildir.
Bir kurum daha sonra yaptığı incelemede, yardımın tamamen veya kısmen geri ödenmesi gerektiğini düşünebilir. Bunun nedeni farklı olabilir. Kurum daha sonra farklı hesaplama yapmış olabilir. Yardım şartlarını farklı yorumlamış olabilir. Sonradan yapılan kontrol sonucunda daha düşük bir yardım hakkı olduğu kabul edilmiş olabilir.
Ancak ceza hukuku açısından ayrıca ispat edilmesi gereken şeyler vardır.
Sadece “yardım geri ödenecek” demek yetmez. Savcılık şunu göstermek zorundadır: Başvuru sırasında yanlış bilgi verildi. Bu bilgi yardım için önemliydi. Kişi bunu bilerek yaptı veya en azından çok ağır bir dikkatsizlikle hareket etti.
Bu ayrım çok önemlidir.
Çünkü bir kişi başvuru sırasında gerçekten işletmesinin zor durumda olduğunu düşünmüş olabilir. Banka hesabına, giderlerine ve gelir kaybına bakarak iyi niyetle başvuru yapmış olabilir. Formdaki bazı soruları farklı anlamış olabilir. Vergi danışmanının veya muhasebecisinin değerlendirmesine güvenmiş olabilir.
Böyle durumlarda güçlü savunma imkânları olabilir.
Hangi cezalar söz konusu olabilir?
Corona yardımı dolandırıcılığı suçlaması hafife alınmamalıdır. § 264 StGB’ye göre kasten işlenen Subventionsbetrug para cezası veya 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilir. Özellikle ağır durumlarda ceza 6 aydan 10 yıla kadar hapis cezası olabilir. Ağır dikkatsizlik halinde ise 3 yıla kadar hapis cezası veya para cezası söz konusu olabilir.
Aşağıdaki tablo genel bir ilk bakış sağlar. Somut ceza her zaman dosyanın içeriğine göre belirlenir.
| Durum | Olası ceza / sonuç | Ne anlama gelir? |
|---|---|---|
| Basit Subventionsbetrug | Para cezası veya 5 yıla kadar hapis cezası | Savcılık kişinin bilerek yanlış veya eksik bilgi verdiğini iddia eder. |
| Ağır dikkatsizlik | Para cezası veya 3 yıla kadar hapis cezası | Kişinin bilerek değil, fakat çok ağır dikkatsizlikle hareket ettiği iddia edilir. |
| Özellikle ağır durum | 6 aydan 10 yıla kadar hapis cezası | Örneğin yüksek miktar, sistemli hareket veya ağırlaştırıcı başka unsurlar iddia edilebilir. |
| Geri ödeme | Yardımın tamamen veya kısmen geri istenmesi | Bu idari bir sonuçtur. Tek başına suç işlendiğini göstermez. |
| Einziehung / Wertersatz | Alındığı iddia edilen paranın devlete geçirilmesi | Ceza dosyasında ayrıca paranın geri alınması gündeme gelebilir. |
| Adli sicil riski | Sabıka kaydı oluşabilir | Özellikle para cezasının gün sayısı veya hapis cezası mesleki hayatı etkileyebilir. |
| Şirket müdürleri için risk | Ticari ve mesleki sonuçlar | GmbH veya UG müdürleri için güvenilirlik, banka ilişkileri ve iş ilişkileri etkilenebilir. |
Bu tablo sadece genel bir çerçevedir. Her dosyada sonuç farklı olabilir. Yardım miktarı, başvuru sayısı, kişinin sabıka durumu, geri ödeme yapılıp yapılmadığı, dosyadaki belgeler, başvuru formunun içeriği ve kişinin başvuru sırasındaki bilgisi çok önemlidir.
Para cezası ne anlama gelir?
Uygulamada birçok dosyada para cezası gündeme gelebilir. Almanya’da para cezası günlük para cezası sistemiyle hesaplanır.
Mahkeme önce kaç günlük para cezası verileceğini belirler. Sonra kişinin gelir durumuna göre bir günlük miktarı hesaplar. Bu nedenle aynı suçlama, farklı kişiler için çok farklı sonuçlar doğurabilir.
Örneğin geliri yüksek olan bir kişi için para cezası çok daha ağır olabilir. Ayrıca belirli sınırların üzerindeki para cezaları adli sicil açısından sorun yaratabilir.
Bu nedenle “sadece para cezası olur” düşüncesi yanlıştır. Para cezası da kişinin mesleki ve ekonomik hayatını etkileyebilir.
Hapis cezası riski var mı?
Her Corona yardımı dosyasında hapis cezası beklenmez. Ancak bazı dosyalarda hapis cezası riski ciddi olabilir.
Özellikle şu durumlarda risk artar:
Yardım miktarı yüksekse,
birden fazla başvuru yapılmışsa,
sahte belge iddiası varsa,
başvuru sırasında bilinçli olarak yanlış bilgi verildiği iddia ediliyorsa,
paranın özel amaçlarla kullanıldığı söyleniyorsa,
kişi daha önce ceza almışsa,
zarar giderilmemişse.
Buna karşılık birçok dosyada savunma ile soruşturmanın kapatılması, daha hafif bir sonuç alınması veya cezanın ciddi şekilde azaltılması mümkün olabilir. Bunun için dosyanın erken aşamada doğru şekilde ele alınması gerekir.
Şirket müdürleri için özel risk
Corona yardımı bir GmbH, UG veya başka bir şirket için alındıysa, soruşturma çoğu zaman şirket müdürüne yönelir. Çünkü başvuruyu genellikle şirket müdürü yapar, imzalar veya yapılmasını sağlar.
Ancak şirket müdürü olmak tek başına suçlu olmak anlamına gelmez.
Şu sorular önemlidir:
Başvuruyu kim hazırladı?
Bilgileri kim verdi?
Formu kim doldurdu?
Vergi danışmanı veya muhasebeci sürece dahil miydi?
Şirketin o tarihteki ekonomik durumu neydi?
Müdür başvuru sırasında hangi bilgilere sahipti?
Yardım parasının kullanımı nasıl gerçekleşti?
Bu noktalar savunmada ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
Polisten davetiye gelirse ne yapılmalı?
Polisten davetiye alan birçok kişi hemen gidip kendisini anlatmak ister. Bu insani olarak anlaşılabilir. İnsan yanlış anlaşılmayı düzeltmek ister.
Ancak ceza hukukunda bu her zaman doğru değildir.
Şüpheli olan kişinin susma hakkı vardır. Polise ifade verme zorunluluğu yoktur. Hazırlıksız verilen bir ifade daha sonra dosyada aleyhe kullanılabilir.
Özellikle ekonomik konularda insanlar bazen iyi niyetle açıklama yaparken yanlış kelimeler kullanabilir. Bu da savcılık tarafından farklı yorumlanabilir.
Bu nedenle genellikle doğru yol şudur:
Önce ifade verilmemeli.
Önce dosya incelenmeli.
Savcılığın tam olarak neyi suçlama konusu yaptığı öğrenilmeli.
Belgeler kontrol edilmeli.
Sonra savunma stratejisi belirlenmeli.
Bir ceza avukatı beantragt önce Akteneinsicht, yani dosya inceleme talep eder. Dosya geldikten sonra hangi başvuru, hangi ödeme, hangi hesaplama ve hangi iddia söz konusu, bunlar netleşir. Ancak bundan sonra açıklama yapılıp yapılmayacağına karar verilmelidir.
Anklageschrift geldiyse ne yapılmalı?
Eğer sadece polis davetiyesi değil, mahkemeden Anklageschrift gelmişse durum daha ileri bir aşamadadır. Bu durumda savcılık soruşturmayı tamamlamış ve mahkemeden ana duruşmanın açılmasını istemiştir.
Bu aşamada özellikle hızlı hareket edilmelidir. Çünkü mahkeme, ana duruşmayı açmadan önce belirli bir süre içinde itiraz, delil talebi veya başka açıklamalar için fırsat verebilir. Yüklenen örnek belgede de Amtsgericht Hamburg tarafından iki haftalık bir süre verildiği görülmektedir.
Bu aşamada savunma açısından şu konular önemlidir:
İddianame dikkatle incelenmelidir.
Savcılığın hangi başvuruları suç konusu yaptığı belirlenmelidir.
Hangi miktarın haksız alındığı iddia ediliyor, kontrol edilmelidir.
Başvuru formları ve hesaplamalar incelenmelidir.
Tanıklar ve belgeler değerlendirilmelidir.
Gerekirse mahkemeye yazılı savunma yapılmalıdır.
Ana duruşmanın açılmasına karşı hukuki itirazlar geprüft werden.
Savunmada hangi noktalar önemlidir?
Corona yardımı dolandırıcılığı dosyalarında savunma sadece “ben suç işlemedim” demekle yapılmaz. Dosya hem ceza hukuku hem de ekonomik belgeler açısından incelenmelidir.
Savunmada şu noktalar önemli olabilir:
Başvurudaki bilgiler doğruydu.
Bilgiler o dönemin şartlarına göre savunulabilirdi.
Gerçekten ödeme sıkıntısı vardı.
Gelir kaybı Corona nedeniyle oluştu.
Başvuru formu açık değildi.
Yardım şartları sonradan farklı yorumlandı.
Yanlış olduğu iddia edilen bilgi yardım açısından belirleyici değildi.
Kişi bilerek yanlış bilgi vermedi.
Ağır dikkatsizlik yoktu.
Vergi danışmanı veya muhasebeci sürece dahil oldu.
Kurumun hesaplaması hatalı.
Geri ödeme ile ceza sorumluluğu birbirine karıştırılıyor.
Başvuru yapıldığı tarihteki ekonomik durum yeterince dikkate alınmıyor.
Her dosyada savunma farklıdır. Bazen susmak en doğru yoldur. Bazen yazılı savunma yapılır. Bazen soruşturmanın kapatılması için başvuru yapılır. Bazen de geri ödeme konusu ile ceza dosyası birlikte stratejik şekilde ele alınmalıdır.
Hangi belgeler önemlidir?
Böyle bir soruşturma varsa şu belgeler çok önemlidir:
Polis davetiyesi,
savcılık yazısı,
mahkemeden gelen Anklageschrift,
geri ödeme yazısı,
Corona yardımı başvurusu,
yardım onay yazısı,
banka hesap dökümleri,
muhasebe kayıtları,
BWA,
vergi belgeleri,
kira ve diğer işletme giderleri,
sigorta, leasing, personel giderleri,
IFB veya başka kurumlarla yapılan yazışmalar,
vergi danışmanı veya muhasebeciyle yapılan yazışmalar,
yardım parasının nasıl kullanıldığını gösteren belgeler.
Bu belgeler, kişinin başvuru sırasında ne düşündüğünü ve ekonomik durumun nasıl olduğunu gösterebilir.
Hamburg’da Corona yardımları ve IFB
Hamburg’da Corona yardımlarıyla ilgili birçok başvuru IFB Hamburg üzerinden yapılmıştır. Bugün de bazı kişiler IFB’den veya başka kurumlardan geri ödeme yazıları almaktadır.
Hamburg’da yaşayan veya işletmesi Hamburg’da olan kişiler için yerel süreçlerin dikkatli incelenmesi gerekir. Hangi başvuru formu kullanıldı? Hangi şartlar geçerliydi? IFB hangi gerekçeyle geri ödeme istiyor? Savcılık hangi belgeleri esas alıyor?
Bir IFB geri ödeme yazısı tek başına ceza mahkûmiyeti anlamına gelmez. Ceza hukuku bakımından ayrıca suçun şartları incelenmelidir.
Neden erken avukat desteği önemlidir?
Bu tür dosyalarda erken savunma çok önemlidir. Çünkü ilk açıklamalar daha sonra dosyanın yönünü belirleyebilir.
Yanlış zamanda, yanlış şekilde yapılan bir açıklama dosyayı zorlaştırabilir. Buna karşılık erken dosya incelemesi ve doğru savunma stratejisi, soruşturmanın kapatılması veya daha hafif bir sonuç alınması açısından önemli olabilir.
Özellikle Corona yardımlarıyla ilgili dosyalarda birçok ayrıntı önemlidir: başvuru tarihi, kullanılan form, o tarihteki ekonomik durum, banka hesabı, giderler, gelir kaybı, vergi danışmanının rolü ve kurumlarla yapılan yazışmalar.
Bu ayrıntılar incelenmeden aceleyle ifade verilmemelidir.
Avukat Kemal Su – Fachanwalt für Strafrecht
Avukat Kemal Su, ceza hukuku alanında uzun yıllara dayanan tecrübeye sahiptir ve Fachanwalt für Strafrecht unvanına sahiptir. Özellikle ceza soruşturmaları, ekonomik ceza hukuku ve dolandırıcılık suçlamaları alanında müvekkillerini savunmaktadır.
Corona yardımları nedeniyle açılan soruşturmalarda da tecrübelidir. Halihazırda bu konuda birçok dosyada müvekkillerini temsil etmekte ve Corona yardımı, geri ödeme, polis davetiyesi, savcılık soruşturması, Anklageschrift ve sübvansiyon dolandırıcılığı suçlamalarıyla ilgili savunma yapmaktadır.
Bu dosyalarda önemli olan, paniğe kapılmadan hareket etmektir. Önce dosya incelenir. Sonra başvuru belgeleri, ödeme kararları, geri ödeme yazıları, banka hesapları ve ekonomik durum birlikte değerlendirilir. Ancak bundan sonra savunma stratejisi belirlenir.
Sık sorulan sorular
Corona yardımını geri ödemem isteniyor. Bu suç işlediğim anlamına mı gelir?
Hayır. Geri ödeme talebi otomatik olarak suç anlamına gelmez. Ceza hukuku açısından ayrıca yanlış ve önemli bir beyan, kasıt veya ağır dikkatsizlik olup olmadığı incelenmelidir.
Polis beni ifadeye çağırdı. Gitmek zorunda mıyım?
Şüpheli olarak çağrıldıysanız polise ifade verme zorunluluğunuz yoktur. Önce dosyanın incelenmesi daha doğru olur.
Savcılıktan yazı geldi. Ne yapmalıyım?
Aceleyle cevap verilmemelidir. Önce dosyanın içeriği ve suçlamanın ne olduğu öğrenilmelidir. Bunun için dosya inceleme talep edilmelidir.
Anklageschrift geldiyse ne olur?
Anklageschrift geldiyse savcılık iddianame düzenlemiş demektir. Bu durumda mahkeme ana duruşmanın açılıp açılmayacağına karar verir. Bu aşamada süreler önemlidir ve hızlı savunma gerekir.
Hapis cezası alır mıyım?
Bu dosyaya bağlıdır. Kanunen hapis cezası mümkündür. Özellikle yüksek miktarlı yardımlarda, birden fazla başvuruda veya bilinçli yanlış beyan iddiasında risk artar. Ancak her dosyada hapis cezası beklenmez. Dosyanın içeriğine göre para cezası, soruşturmanın kapatılması veya başka çözümler mümkün olabilir.
Para cezası ne kadar olur?
Para cezası kişinin gelirine ve mahkemenin belirlediği günlük ceza sayısına göre hesaplanır. Bu nedenle her kişi için farklı sonuç çıkar.
Parayı geri ödersem dosya kapanır mı?
Geri ödeme olumlu etki yapabilir, ancak ceza soruşturmasını otomatik olarak bitirmez. Önce geri ödeme talebinin doğru olup olmadığı ve ceza dosyasına etkisi incelenmelidir.
Vergi danışmanım başvuruyu yaptı. Yine de sorumlu olur muyum?
Bu durum savunmada önemli olabilir. Ancak tek başına yeterli değildir. Kim hangi bilgiyi verdi, başvuruyu kim kontrol etti, vergi danışmanına hangi belgeler verildi, bunlar incelenmelidir.
IFB’den yazı geldi. Ne yapmalıyım?
Yazı dikkatle incelenmelidir. Geri ödeme süreci ile ceza soruşturması birbirinden ayrılmalıdır. Eğer aynı zamanda polis, savcılık veya mahkemeden yazı geldiyse, önce dosya inceleme yapılması gerekir.
Sonuç
Corona yardımı dolandırıcılığı ciddi bir suçlamadır. Para cezası, hapis cezası, geri ödeme, faiz, adli sicil kaydı ve iş hayatında sorunlar söz konusu olabilir.
Ancak her geri ödeme talebi suç değildir. Her yanlışlık dolandırıcılık değildir. Her eksik bilgi ceza sorumluluğu doğurmaz.
Önemli olan somut dosyadır. Başvuru sırasında hangi bilgiler verildi? Bu bilgiler gerçekten yanlış mıydı? Kişi bilerek mi hareket etti? Yoksa formu yanlış mı anladı, ekonomik durumu iyi niyetle mi değerlendirdi veya vergi danışmanına mı güvendi?
Bu sorular dikkatle incelenmeden sağlıklı bir sonuç çıkarılamaz.
Polis, savcılık, mahkeme veya IFB’den Corona yardımlarıyla ilgili bir yazı aldıysanız, aceleyle ifade vermemelisiniz. Önce dosya incelenmeli, sonra savunma stratejisi belirlenmelidir. Corona yardımı dosyalarında doğru savunma, soruşturmanın sonucunu önemli ölçüde etkileyebilir.